Onlar üçün nələr edilmədi?

Onlar üçün nələr edilMƏDİ?

 

Adətən bu ifadə edilənləri daha da bədiilik qatmaq üçün işlədilir. Amma bu sualla indi  həqiqətən edilməyənləri göstərməyə çalışacağam.

 

1. Onlar üçün matəm elan edilmədi
2. Onlara psixoloji yardım edilmədi
3. Onların xatirinə magistr pilləsinə imtahanlar təxirə salınmadı
4. KİV onlar üçün xüsusi heç nə etmədi
5. Onların ölümünün 11-ci günündə “Müqəddəs Gül Bayramı” təxirə salınmadı

………………………………………………………….

………………………………………………………….

………………………………………………………….

 

Nöqtələr siyahının çox uzana biləcəyini göstərir. Nələr edilmədi? 

Qorxuram, çox qorxuram ki, zamanla bu siyahı çox uazanacaq….

ONLAR BÖYÜDÜLƏR

ONLAR BÖYÜDÜLƏR

 

ADNA-da baş verənlər hamını sarsıtdı. Çox sarsıtdı. Bu sarsıntı o dərəcədə idi ki, hətta illərdir heç nəyin maraqlandıra bilməyəcəyi, heç nəyi nəyin ayağa qaldıra bilməyəcəyi, yaşlı nəslin daim qınaq obyekti olan tələbələri ayağa qaldırdı. Çünki baş verən faciə onların faciəsi idi. Çünki onların gəncliyini, tələbəliyini əllərindən almışdılar.

Onlar böyüdülər, haqqlarını tələb etdilər….

01.05.2009 tarixində, faciədən cəmi 1 gün sonra tələbələrin mitinqi isə 1988-ci il mitinqlərindən sonra təkəbələrin ilk mitinqi idi. Onlar haqqlarını tələb edirdilər. matəm istəyirdilər, amma biz onlara matəm vermədik. Bu mitinq nə hakimiyyət uğrunda mitinq idi, nə boykot minitqi deyildi. Bu tələbə qəlbinin, beyninin etirazi, üsyanı idi. Bu OYANAN ruhun inqilabı idi. Nəticəsiz oldu, amma irəli addım oldu. Onlar təslim olmadılar, onlar divarları yazdılar, sonradan pozulma göstərişi verilsə də.

Onlar yuxudan oyandılar, onları oyatdılar, lakin onlar yenə başlarını qoyub yatmadılar yuxudan oyandılar.

Mən onların qarşısında baş əyirəm. vətəndaş kimi də üzr istəyirəm, çünki mən vaxt edib onların dərdinə şərik olmadım, bir dəstə qərənfili faciə yerinə aparmadım.

Fərqli bir Element və Siz Qalibsiniz!

Professional sözünü hərə bir cür yoza, təsvir edə bilər. Amma burda hamını birləşdirən bir cəhət var. Çünki kimin bu sözü necə təsvir etməsindən asılı olmayaraq, hamı sonda işinin öhdəsindən gözəl gələn bir insanı və ya qurumu sizə misal olaraq gətirəcəkdir.
Bu gün Azərbaycanın media aləmində hansı qurumu professional adlandıra bilərik. Daha da konkretləşdirmək üçün medianın bir vasitəsi olan radioları misal verəcəyəm.
Yəqin ki, hər biriniz səhər-səhər işə, dərsə, fərqi yoxdur harasa gedəndə radio dinləmisiniz. Sizi bilmirəm, amma mən səhər-səhər yerli radioları dinləyərkən əsəblərimin gərildiyini hiss edirəm. eyni danışıq tərzi, eyni mahnılar, eyni zəngimcell-lər adamı lap cana-boğaza yığır. Hələ xəbərlərin oxunuş tərzini demirəm, adamın ağlı o qədər xəbəri oxuyanın əndrabadi səsinə gedir ki, oxuduğu xəbərin nə haqqda olduğu tamamilə beyninə batmır. Radio jockeylərin danışıq tərzləri ayrı bir əhvalatdır. Bizim radiolar da digər media vasitələri kimi professionallıqdan uzaq çalışır. Adətən belə olanda “bizimkilər nə bilirlər e” deyirik.
Amma nə yaxşı ki, belə düşünməyə bizə imkan verməyən digər qurumlar da var.
Elə bu yaxınlarda çirkli FM dalğasında ağ qarğa kimi görünən Azadlıq radiosuna baxaq. Orada işləyən azərbaycanlılar həqiqətən də məndə qüruru hissləri doğurur. Tək xəbər oxumaq, gözəl mətn yazmaq tərzləri, yerində sualları ilə deyil, həm də MALLARINI SATMAQ BACARIĞI İLƏ. Bəli, MALLARINI SATMAQ BACARIĞI İLƏ. Bax onlardır əsl istehlakçılarının damarını tutanlar. Mən Azadlıq radiosunun sloqanını “beynin mənəvi qidası” şəklində verərdim. Çünki onlar doğurdan da beyin qidalandırırlar.
Məni bu yazıya ruhlandıran, onları professional satış mütəxəssisi hesab etməyimin səbəbini isə indi açıqlayacağam.
Adi günlərin biri idi, kompyuterin önündə əyləşmişdim, həmişəki kimi online radio öz işində idi. Mövzu da maraqlı idi, Azərbaycanda tenderlər barədə, bu sahədə işlər, inhisarlar, böyük layihələri udan nizamnaməsində isə rəsmən 6 nəfər işçisi olan şirkətlər və s. Amma hansına işə başım elə qarışmışdı ki, heç cürə diqqətimi tam olaraq reportaja cəmləyə bilmirdim. Deyəsən təcrübəli satıcılar bunu hesaba almışdılar. Diqqətimin tam olaraq radiodan yayınmasına bir neçə saniyə qalmış onlar tender sahəsindəki inhisarı, klanlaşmanı Nino Rottanın Xaç Atası filmi üçün yazdığı və mafia haqqında Mario Pyuzo və Frensis Ford Koppolanın bu şah əsərinin əsas soundtracklərindən olan bir musiqi ilə ifadə etdilər. Bu musiqi mənim beynimə səhər məni yuxudan oyatmağa çalışan zəngli saatdan da iti təsir etdi və öz sahəsini orda ələ aldı. Bir neçə saniyəlik musiqi bütün reportajın mesajnı tam aydın şəkildə diqqətə çatdırdı.

Bax budur professionalıq, budur malını satmaq, budur mesajı istehlakçıya düzgün çatdırmaq. Belə olan təqdirdə istehlakçı səni mütləq tapacaq, hətta artıq çoxdan heç kimin baş çəkmədiyi, Wallmart-ın yanında kiçik baqqal dükanına bənzəyən, SW dalğasında belə. Yetər ki sən müştərini almağa təhrik edəsən.

Bakı Sebastian Burgerin Obyektivi İlə

və ya
Obyektiv fotoqrafın obyektivinin tutduqları
Qərbin müəyyən dəyərləri mənim üçün çox heytrətamizdir. Bunlara daha çox 2 məqamı aid edirəm ki, onlar da aşağıdakılardan ibarətdir:
• İşə ürəyini qoymaq və ona yanaşma tərzi
• İstirahət günlərini keçirmə və ümumiyyətlə həftə sonu anlayışına yanaşma tərzi

Keçən həftənin bazar günü mən də belə maraqlı həftə sonlarından birini keçirdim. İstirahət günü mənim üçün ox məhsuldar keçdi. Ən azı həm də ona görə ki, gəlib evimizdə yhaşayıb, çörəyimizi yeyib, suyumuzu içən və yuxarıda qeyd etdiklərimlə məni heyrətə gətirən əcnəbi qardaşlarımızın bizim haqda nə düşündüklərinin əyani şəkildə şahidi oldum.
British Council bu dəfə də öz ənənələrinə sadiq qalaraq növbəti mədəni aksiyanı reallaşdırırdı. Bu dəfəki, mədəni qəhrəman isə Urban Changes layihəsi ilə Almaniyadan olan qonağımız Sebastian Burger idi. Professional Fotoqraqf olan Sebastuan Burgerin Bakıda keçirdiyi son 3 ayda çəkdiyi foto rəsmlərə baxmaq üçün bizlərə göndərilən dəvətnamədə deyilirdi ki, qəhrəmanımız hətta bakılılara belə tanış olmayan yerlərdən rəsmlər çəkib. Düzdür mənə tanış olmayan yerlər var idi.
Tədbir başladı. Əksəriyyəti əcnəbilər və əcnəbiləşmiş azərbaycanlıların təşkil etdiyi tədbirdə yenə də dincəlməkləri ilə əcnəbilər seçilirdilər.
Nəhayət ki, fotoqraf öz əl işlərinin təqdimatına başladı. Təqdimatda ilk olaraq Bakı şəhərinin xəritəsi nümayiş etdirilirdi. Bakının keçmişdən mövcud olan, indi isə yalnız xatirələrdə və şəkillərdə qalan tarixi yerləri bu xəritədə başqa rənglə göstərilirdi. Getdikcə isə bu ərazilər elə hey kiçilirdi, axır ki onlardan kiçik bir ada qaldı. Layihəsinin adı Urban Changes olduğundan fotoqraf ancaq köhnə və yeni tikililərin fərqini göstərmişdi. Amma göstərmək var və GÖSTƏRMƏK VAR. Sebastian müəllimin göstərdikləri mənim üçün tük ürpədici gəldi. Çünki o, iti fotoqraf gözü ilə qədim binaların necə eybəcər hala salındığını, yeni div adlana biləcək göydələnləri, plana gedəcək gözəl binaları, yeni penthauslar arasında taxtadan və kartondan divarlar arasında yaşayan ailələri, pəncərələri və qapıları tutulub hamama çevrilmiş, içərisi kif tutmuş amma hamam adlanan binaları, sanitar və təmir göstəriciləri minimum dərəcədə olan dövlət himayəsində olan uşaq bağçalarını bizə göstərirdi. Müəyyən satirik atmacalarla müşayiət olunan bu təqdimat zamanı periodik olaraq tarixi tikililərin azaldığını göstərən xəritə nümayiş erdirilirdi. Bir patriot kimi Sebastian Burger əsasən Azərbaycanda olan alman tikililərini daha çox çəkmişdi. Bu binaların içini və çölünü nəyi bacarmışdısa ətraflı göstərmişdi. Məncə təqdirəlayiq hərəkətdir.
Amma bütün tədbir boyu mənə bir məqam daha çox toxundu. Fotoqraf çox gözəl arxitekturası ilə seçilən, yüz ildən çox yaşı olan bir bina göstərdi və bu binanın da plana düşdüyünü qeyd etdi, sonar isə belə bir ritorik sual verdi “Mən başa düşə bilmirəm, belə gözəl bir binanı necə sökmək olar?”
Mən də bilmirəm belə gözəl binanı dağıtmağa necə əl gəlir, amma indi bir şeyi bildim, Bakı kənardan, xarici ictimaiyyətin gözlərində necədir.

KİV-ə Giriş

İctimaiyyətə birbaşa təsir gücü olan çox güclü silahlardan biri də KİV-dir. Bəli KİV bir silahdır. Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin köməyi ilə istənilən müəssisəni və ya şəxsi öldürüb, sonra diriltmək olar, istənilən kiçik bir hadisədən böyük, hətta nəhəng xəbər yaratmaq, qeyri-realı reala çevirmək olar.
KİV-in nüfuzu o qədər böyükdür ki, irili-xırdalı əksər şirkətlər, müəssisələr, siyasətçilər, şou biznes nümayəndələri rəqəmli və yazılı mətbuatın monitorinqini aparır, onları aidiyyatı ola biləcək kiçicik xəbərə belə bu və ya digər səviyyədə reaksiya veririlər.
İlk əvvəl yazılı, sonra isə rəqəmli KİV yarandı. Qəzet, jurnal, sonra radio, sonra televiziya, sonra isə internet yarandı, internet də öz növbəsində bir neçə kateqoriyaya bölündü. Ardıcıllıqda müəyyən səhvə yol verə bilərəm.
Artıq müasir insan informasiya aclığı hiss etməyə bilər. İndi o asanlıqla dünyada nə baş verdiyindən xəbər tutur. Bunun üçün sadəcə bir düyməyə basmaq kifayət edir.
İctimai rəyin formalaşmasında əvəzsiz rolu olan bu vasitə insanların manqurtlaşmadan xilas edə bilər və ya manqurta çevirə bilər. Beyinləri düşündürür, insan hisslərini canlandırır, mənfi və ya müsbət, fərqi yoxdur, psixoloq və psixiatrlar bu emosiyalarının hər ikisinin orqanizmə xeyri olduğunu vurğulayırlar.
Müasir aləmdə KİV güclü PR aləti, hətta deyərdim ki, silahıdır. İctimai rəyə təsir üçün KİV-i də vasitə kimi seçən partiyalar, dövlət qurumları, siyasətçilər, müəssisələr və s. bu alətdən bacarıqla istifadə etməklə məqsədlərinə nail ola bilirlər. Amma bu silahdan kimlər necə faydalanır? Bax bu çox maraqlı amildir.
Təxminən 1 ay öncə KİV də rast gıldiyim bir məqalə məni çox düşündürdü, hətta güldürdü. Onu bölüşmək istədim:

AKP seçkidə başqa bir namizədi dəstəkləyəcək

Müxalifətdə olan Azərbaycan Kommunist Partiyası (AKP) qarşıdan gələn prezident seçkisində öz namizədi ilə iştirak etməyəcək. “AKP-nin iyulun 27-də keçirilən Mərkəzi Plenumunda belə qərar qəbul olunub ki, biz başqa bir namizədi dəstəkləyək”, Trend News-a AKP sədri Rauf Qurbanov bildirib. Qurbanovun sözlərinə görə, AKP-nin hansı namizədi dəstəkləyəcəyi hələ məlum deyil. “Qeydiyyata alınmış namizədlərin hansının platforması və proqramı AKP-nin ümumi xəttinə uyğun gələcəksə, həmin namizədə dəstək verəcəyik. Namizədlərin platforma və proqramları ilə tanış olmadan bir söz demək çətindir və indidən populist mövqe nümayiş etdirmək yersizdir. Biz namizədlərin iqtidardan və ya müxalifətdən olmasına fərq qoymayacağıq. Əsas odur ki, namizədin proqramı bizim siyasi xəttimizə uyğun gəlsin”, – deyə Qurbanov bildirib.

Bu məqalədə məni düşündürən suallar isə aşağıdakılar oldu:
Bir siyasi partiyanın yaradılmasında məqsəd nədir? Onun adının necə hansı hallarda hallanacağı və ya adı hallanarkən insanlarda formalaşdırdığı fikir önəmli deyil? Siyasi PR deyilən amil bu qədərmi əhəmiyyətsizdir?
Mən düşündüm və güldüm…

Ofisdə Qiyam

İnternedə gəzərkən Rusiyanın məşhur veb saytlarının birində aşağıdakı çarxa rast gəldim.

http://www.youtube.com/watch?v=X5WIjLxXZRE

Qəzəblənmiş ofis işçisi sağına, soluna baxmadan hər şeyi dağıdır, aləmi bir-birinə vurur. Çarxda əsəbləri tarıma çəkilən insanın edə biləcəkləri nümayiş etdirilir. İnternetdə çox məşhurlaşan bu çarx, hətta Rusiyanın İctimai və НТВ telekanallarında da nümayiş etdirilib. Bir sözlə Rusiya əhli işləyən adamın hisslərini cilovlamağı artıq bacarmayanda düşəcəyi hala baxaraq özünə şükür edib. Bu çarxı bütün dünya üzrə 11 milyon insanın seyr etdiyi bildirilir.
11 milyon insan bu çarxı WOM vasitəsilə bir az da məşhurlaşdırarkən çarxın tam versiyası işıq üzü görür:

http://www.youtube.com/watch?v=6FT7JEpkQf4&feature=related

Bu qədər insanın heç biri çarxa verdikləri rəydə onun virus reklamı olduğunu anlamayıb.
Wanted (Особо опасен) filminin yeni reklam kampaniyasının bir hissəsinə çevrilən bu çarxın rejissoru Timur Bekmambetovdur.
Adi reklam çarxlarının, film çarxlarının daha izlənmədiyi bir zamanda belə bir nəticəyə nail olmaq hər oğulun işi deyil.
Göründüyü kimi camaat reklamda, marketinqdə, PR da artıq yeni era yaşamağa başlayır. Bəs biz haradayıq?!

Sponsor Acgözlüyü

Uşaqlığımdan etibarən uzun müddətdir ki, Что? Где? Когда? oyununu izləyirəm. Rusiyada yaranan və parlaq zəkaların efir vasitəsilə, canlı yayımda, milyonların gözü önündə daha da parıldamasına əlverişli şərait yaradan bu veriliş milyonlarla insan kimi məni də maqnit tək cəlb edir. Kazinonu xatırladan dekorasiya, “insanın öz ağlı ilə pul qazana bildiyi yeganə kazino” neçə illərdir ki, tamaşaçılara insan məntiqinin nələrə qadir olduğunu nümayiş etdirir. Oyunun maraqlı olması üçün nələr edilmədi hətta bir ara pul əvəzinə əsil kazino fişkaları da oyuna daxil oldu.
Amma demək istədiyim bu deyil. Oyunu səhifələrlə tərifləmək. Arqument və əks arqumentlər gətirmək mümkündür. Mənim yazmaq və bölüşmək istədiyim isə Что? Где? Когда?-nın Azərbaycan versiyasıdır. Həqiqətən də Balaş Qasımovun etdiyi iş çox təqdirəlayiqdir. Hətta buna görə Balaş Qasımovun komandasına yağlı bir bravo da düşür. Amma məni bu oyuna baxarkən kədərləndirən sponsorların hər mümkün dərmə-deşiyi doldurmaq arzularıdır.
Gəlin bir fikir verək. Rusiyada yayımlanan Что? Гд?е Когда?da olan əsas gözə dəyən sponsorlar bilicilərin (знатоки sözünün bu tərcüməsi xoşuma gəlmir amma verirəm, versiyası olanı məmnuniyyətlə dinləyərəm) tərəfində telekommunikasiya, tamaşaçıların tərəfində bank sektoru çıxış edir, çay fasiləsində bir çay verilir, ən yaxşı oyunçuya kitab hədiyyə edilir, hal-hazırda maşın da hədiyyə edilir deyəsən, amma sözüm bunda deyil. Sözüm hər sponsorun nümayəndələrindən gedir. Rusiyada sponsorlardan bir nəfər nümayəndə iştirak edir verilişdə, sponsorun adı az yerdə gözə dəyir ki, bu da insanı qıcıqlandırmır.
Azərbaycanda da demək olar ki, eyni sponsorlar var, telekommunikasiya, bank, çay, kitab. Sponsorlara Azercell, Ata Holding, Pasha çay, Ali i Nino, AZEL, informasiya dəstəyi olaraq Day.az və s. daxildir. Gəlin bu sponsorların nümayəndələrinə bir nəzər salaq:
Ata Holding 3 nəfər (adları çəkilənlərdən)
Azercell 1 nəfər (adı çəkilənlərdən) + 1 kafedra
Kitab hədiyyə edən dükan 1 nəfər (gözədəyənlərdən)
Azercell-də bu nümayəndənin önündə dayanan üzərində Azercell yazılan kafedraya ehtiyac varmı? Və ya
Ata Holdingdən bir brend kifayət etməzdimi? Ata Sığorta, hətta reklam blokuna girən Excelsior artıq deyilmi? Burada 3 nəfər nümayəndəyə ehtiyac varmı?
Mən bir müddətdir ki bu suallara cavab axtarıram.
Müasir aləmdə şirkətlərin daha şüurlu şəkildə sponsorluq etməyə can atdıqları bir vaxtda bu verilişin az qala hər cümləsində sponsor adının çəkilməsi irəli yoxsa geriyə atılan addım kimi dəyərləndirilməlidir?
Hərdən mənə elə gəlir ki, Azərbaycanın intellektual Что Где Когда? Klubunun oyunçularının səviyyəsi yüksəldikcə sponsorları daha arxaya gedirlər.
Əgər sabah Azercell verilişə bir masa quraşdırıb arxasında əyləşsə, Ata Holding holdinqə daxil olan bütün müəssisələrini verilişə sponsor qismində cəlb etsə və nəticədə reklam blokları yalnız Ata Holdingin reklamları ilə dolsa mən təəccüblənmərəm.
Amma nə edim ki, həm verilişin yaradıcı komandasını, həm də şirkətləri başa düşürəm. Axı TOP MANAGEMENT pulları Kimə? Nəyə? Hara? xərclədiyini görməlidir.